بحران گرسنگی در افغانستان؛ سایه سنگین گذشته بر آینده
برنامه جهانی غذا (WFP) بهتازگی هشدار داده است که خانوادهها در سراسر افغانستان با شدت گرفتن گرسنگی و کمبود شدید مواد غذایی روبرو هستند.
این سازمان روز دوشنبه، ۲۷ دلو در صفحه ایکس خود اعلام کرد که بحرانهای پیدرپی مانند زلزلهها، خشکسالیهای مکرر، مشکلات اقتصادی و بازگشت گسترده مهاجران، زندگی میلیونها نفر را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. این عوامل نه تنها دسترسی به غذا را بسیار محدود کرده، بلکه چرخه فقر را عمیقتر و پایدارتر ساخته است.
سازمان ملل متحد پیش از این گزارش داده بود که حدود ۱۷.۴ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی غذایی حاد مواجهاند؛ آماری که نشاندهنده افزایش قابل توجه نیازها در سالهای اخیر است. یونیسف نیز اعلام کرده که ۹۴۲ هزار کودک دچار سوءتغذیه شدید هستند و نزدیک به ۷۰۰ هزار کودک دیگر در معرض سوءتغذیه متوسط قرار دارند.
این وضعیت ریشه در نیمقرن گذشته دارد؛ وضعیتی که سیاستهای ناکارآمد حکومتها، زیرساختهای اقتصادی را ویران کرد و وابستگی شدید به کمکهای خارجی را به بخشی جداییناپذیر از زندگی مردم تبدیل نمود.
خروج نیروهای خارجی در سال ۲۰۲۱ و کاهش چشمگیر سرمایهگذاریهای بینالمللی، این زخمهای قدیمی را دوباره باز کرد و اقتصاد کشور را به مرز فروپاشی کامل رساند. در کنار این عوامل، بازگشت انبوه مهاجران و تأثیرات تغییرات اقلیمی (بهویژه خشکسالیهای پیاپی) فشار مضاعفی بر جامعهای که از قبل فقیر بود وارد کرده است.
نتیجه این شده است که اکنون بیش از ۱۰ میلیون نفر به کمک غذایی فوری نیاز دارند و حدود ۳.۷ میلیون کودک از سوءتغذیه حاد رنج میبرند؛ ارقامی که نسبت به سالهای گذشته افزایشی حدود سه میلیون نفری نشان میدهد.
با این حال، در حالی که نیازها روز به روز بیشتر میشود، کمکهای بینالمللی به شدت کاهش یافته و بیش از ۳۰۰ مرکز تغذیه در سال گذشته تعطیل شده است. این شرایط بهویژه زنان و کودکان را با شدت بیشتری تهدید میکند؛ بهگونهای که ۹۰ درصد کودکان زیر دو سال در فقر غذایی به سر میبرند و رژیم غذاییشان اغلب به تنها دو گروه غذایی محدود است.
مقایسه با کشورهای همسایه نشان میدهد که افغانستان، با وجود پتانسیلهای طبیعی قابل توجه، در شاخصهای توسعه انسانی به شدت عقب مانده است. بیکاری گسترده نه تنها فقر را تشدید میکند، بلکه روحیه و امید شهروندان را فرسوده و موج مهاجرتهای اجباری را افزایش میدهد. سیاستهای گذشته که بر منازعه و جنگ متمرکز بودند و توسعه پایدار را نادیده گرفتند، نسلهای کنونی و آینده را در دام بیماریهای جسمی، ناامیدی اجتماعی و آسیبهای روانی گرفتار کردهاند.
اصلاح این روند نیازمند سرمایهگذاری جدی در کشاورزی مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی و ایجاد فرصتهای شغلی پایدار است. با این وصف، افغانستان زمانی به ثبات واقعی میرسد که ریشههای فقر و بیکاری خشکیده شود. جامعه بینالمللی باید فراتر از کمکهای کوتاهمدت و اضطراری، به دنبال راهحلهای ساختاری، بنیادین و ماندگار باشد تا سایه سنگین گرسنگی برای همیشه از سر این ملت برداشته شود.
