«خود کرده را تدبیر نیست»؛ چرا ناامنی در پاکستان گسترش یافت؟

مختار زمانی

اعترافات اخیر خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، درباره نقش سیاست‌های اشتباه گذشته در ناامنی‌های کنونی این کشور، گواهی بر واقعیتی انکارناپذیر است.

او پیش از این هم با صراحت اذعان داشته بود که پاکستان طی دهه‌های اخیر در همسویی با آمریکا و متحدین غربی، «سیاست‌های کثیف» را پیگیری کرده که امروز محصول تلخ آن را می‌بیند. این اعترافات هرچند دیرهنگام، اما نشان‌دهنده عمق بحرانی است که دستگاه سیاسی-نظامی پاکستان خود آفریده است.

در کانون این سیاست‌های مخرب، افغانستان قرار داشت که به مدت چندین دهه هدف حمایت پاکستان از گروه‌های تروریستی بود. این استراتژی که بر پایه محاسبات ژئوپولیتیک استراتژیست‌های نظامی اسلام‌آباد طراحی شده بود، افغانستان را از آرامش محروم ساخت و بی‌ثباتی مزمن را بر این کشور تحمیل کرد. اما بازگشت طالبان به قدرت، برخلاف انتظارات پاکستان، معادلات منطقه‌ای را دگرگون کرد.

واقعیت تلخ آن است که جغرافیای ناامنی پس از سقوط دولت افغانستان، به آن سوی مرز سرایت کرد و پاکستان را با بحران‌های امنیتی جدی مواجه ساخت. این امر نشان می‌دهد که بحران‌آفرینی در کشور همسایه، دیر یا زود نتایج خود را برای مبدأ صدور بحران نیز به همراه خواهد آورد. مهاجرت، گسترش ناامنی و تنش‌های مرزی، همگی از پیامدهای این سیاست غلط محسوب می‌شوند.

بنابراین، آنچه امروز پاکستان را فراگرفته، بازتاب طبیعی سیاست‌های کوته‌بینانه‌ای است که اسلام‌آباد در خدمت اهداف استراتژیک خود دنبال کرد. هرچند نخبگان سیاسی و نظامی پاکستان در شوک فرو رفته‌اند و چاره‌اندیشی دارند، اما از قدیم گفته‌اند «خود کرده را تدبیر نیست.»