مرگ پناهجویان افغانستانی در آبهای یونان؛ از خشونت مرزی تا بیمسئولیتی در کابل
شماری از پناهجویان افغانستانی، شامل زنان و کودکان، در پی برخورد شناور گارد ساحلی یونان با قایق حامل پناهجویان، جان باختند.
به گزارش خبرگزاری استقامت به نقل از رسانههای بینالمللی و بیانیه گارد ساحلی یونان، این حادثه مرگبار در تاریخ ۳ فبروری/۱۴ دلو در نزدیکی جزیره خیوس رخ داد و دستکم ۱۵ تبعه افغانستانی، شامل زنان و کودکان، در این سانحه غرق شدند یا بر اثر جراحات جان باختند.
گارد ساحلی یونان اعلام کرد که قایق بادی (یا تندرو) حامل پناهجویان بدون چراغهای ناوبری حرکت میکرد، به هشدارهای مکرر برای توقف توجه نکرد و در حین تغییر مسیر ناگهانی با شناور گارد برخورد کرد که منجر به واژگونی و غرق شدن آن شد.
با این حال، بازماندگان این حادثه روایت متفاوتی ارائه دادهاند و برخی ادعا میکنند که شناور گارد ساحلی مانورهای خطرناک انجام داده و مستقیماً با قایق کوچک برخورد کرده است. این نخستین سانحه مرگبار گسترده پناهجویان افغانستانی در سال ۲۰۲۶ به شمار میرود.
پس از فروپاشی جمهوری و تسلط طالبان، هزاران شهروند افغانستان برای فرار از شرایط دشوار، مسیرهای خطرناک قاچاق را در پیش گرفتهاند تا به کشورهای اروپایی و غربی برسند.
بسیاری از این مهاجران در آبها و مسیرهای پرخطر جان خود را از دست دادهاند. اغلب پناهجویان افغانستانی که به اجبار روزگار مهاجرت میکنند، قربانی سیاستهای تبعیضآمیز، بیعدالتی و ناکارآمدی نظام حاکم بر افغانستان هستند.
در چهار سال گذشته، جوانان نخبه، متخصص و حرفهای به دلیل بیکاری گسترده، نبود فرصتهای شغلی و محدودیتها در ادارات دولتی، به مهاجرتهای انبوه روی آوردهاند.
از سوی دیگر، سیاستهای سختگیرانه مهاجرتی کشورهای اروپایی و ایجاد موانع مرزی نیز به افزایش قربانیان این مسیرها دامن زده است.
مسعود مجدد، یکی از شهروندان افغانستان و کاربران شبکههای اجتماعی که یکی از نزدیکانش در این حادثه جان باخته، در صفحه فیسبوک خود نوشت: «کشتی چهار ماشینه گشت یونان آمده بالای قایقشان بالا شده، شش نفر از یک خانواده را میشناسم که جان باختهاند و دو نفر دیگر در وضعیت وخیم در بیمارستان بستری هستند.»
برخی دیگر از کاربران نیز با اشاره به این سانحه، گارد ساحلی یونان را متهم کردهاند که به طور سیستماتیک قایقهای پناهجویان را تعقیب، تهدید و گاهی با آنها برخورد نادرست میکنند تا مانع رسیدنشان به ساحل شوند.
نومان ولی در این باره نوشت: «امروز در اروپا، جایی که سالها خود را مدافع حقوق بشر معرفی میکرد، حقوق انسانها آشکارا زیر پا گذاشته میشود. پناهجویان در مرزها قربانی سیاست، نژادپرستی و بیمسئولیتی میشوند.»
افغانستان و طولانیترین بحران انسانی
نصیراحمد اندیشه، سفیر افغانستان در سوئیس، با اشاره به بحران پناهندگی، تاکید کرده که افغانستان یکی از طولانیترین بحرانهای پناهندگی جهان را تجربه میکند.
او در صفحه اجتماعی ایکس خود نوشت که با کاهش توجه و حمایتهای مالی بینالمللی، پناهندگان افغانستانی در کشورهای همسایه، آوارگان داخلی و بازگشتهگان از کمترین حمایتها برخوردار هستند.
آقای اندیشه که در نشست کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل در جینوا سخنرانی کرد، از نهادهای مرتبط خواست تا افغانستان و رسیدگی به بحران آن را در اولویت قرار دهند.
به گفته وی، تحولات اخیر و کاهش منابع، فشار بر پناهندگان و آوارگان را افزایش داده و نیازمند اقدامات فوری و پایدار است.
مردم افغانستان پس از سه دهه، بار دیگر در چهار سال گذشته شاهد اوجگیری موج مهاجرت بودهاند. بر اساس آمارهای غیررسمی، دستکم پنج میلیون نفر به دلایل امنیتی، اقتصادی و اجتماعی به کشورهای همسایه، اروپا و غرب آواره شدهاند.
دهها جنگ، ناامنی و حاکمیت مجدد طالبان در سال ۲۰۲۱ نهتنها فقر و بیکاری را در کشور تشدید کرده، بلکه چرخه مهاجرت را تداوم بخشیده است. این مهاجرتها اغلب در مسیرهای پرخطر به تلفات انسانی سنگین، آسیبهای روحی و روانی و خاطرات تلخ منجر شده است.
