اختصاصی؛ وضعیت مکاتب خصوصی در نظام آموزشی طالبان چگونه است؟
شماری از آموزگاران مکاتب خصوصی در کابل میگویند که محدودیتهای اجتماعی، بحران اقتصادی و فقر فراگیر، مکاتب خصوصی شیعیان را تحت فشار مالی مستقیم قرار داده و خانوادهها از ارسال فرزندانشان در مکاتب خودداری میکنند.
به گزارش استقامت، جعفر موسوی، موسس و مدیر یک مکتب خصوصی در کابل به خبرنگار استقامت افزود که کاهش شدید قدرت مالی خانوادهها، کاهش کمکهای خارجی و کاهش درآمدهای عمومی موجب شده خانوادهها ثبتنام فرزندانشان را در مکاتب به تعویق اندازند، هزینه را به تاخیر و یا هم دانشآموزان را از مدرسه بیرون کنند.
او در پاسخ به این پرسش که وضعیت نظام آموزشی را طی چهار سال اخیر چگونه ارزیابی میکنید، گفت: «وضع مکاتب خصوصی را باید در دو لایه تحلیل کرد: لایه سیاستگذاری/محدودیتها و لایه اقتصادی/عملیاتی. از نظر سیاست، محدودیتهای کلی وضعشده نسبت به زنان(محدودیت در کار و در مقاطع بالاتر تحصیلی) و اعمال مقررات جدید اجتماعی، فرهنگی و اداری، فضای عملیاتی مکاتب را تنگ کرده است؛ این فشارها باعث شده بسیاری از خانوادهها و معلمین زن به حضور منظم در مکتب بیاعتماد و ناتوان شوند.»
آقای موسوی به وضوح بیان داشت: «از نظر کمی، شمار زیادی کودکان از نظام مکتب بیرون افتادهاند و آمار کودکان خارج از مدرسه شاید به میلیونها برسد، از نظر کیفی، کیفیت آموزش و فرصتهای یادگیری کاهش یافته و فقر یادگیری بالاتر رفته است.»
به گفته این آموزگار، قبل از تحولات، رشد سریع مکاتب خصوصی به عنوان جبرانکننده ضعف مکاتب دولتی دیده میشد؛ اما در چهار سال اخیر فشارهای مالی، مقررات محلی و حتی گزارشها از اخاذی و باجگیر نهادها/گروههای مختلف سبب شده فضای آنها نیز ناامن و غیرقابل پیشبینی شود.
این آموزگار در کابل، انعطافپذیری مدیریتی، روحیه مسئولیت اجتماعی و نوآوری در تدریس را از ویژگیهای مثبت مکاتب خصوصی عنوان کرد و تاکید نمود که مکاتب خصوصی معمولا توانسته سریعتر برنامهها و روشهای آموزشی را تطبیق کنند.
جعفر موسوی افزود: «بسیاری از مدیران و معلمان با انگیزه و متعهد برای نگهداری از دانشآموزان کار میکنند و کلاسها را حتی با حداقل منابع برگزار میکنند.»
او خاطرنشان ساخت که این موارد مثبت نشاندهنده آن اس که اگر حمایت مالی و سیاسی مناسب فراهم شود، بخش خصوصی میتواند به بازیابی و ارتقاء ظرفیت آموزشی کمک کند.
آموزگار
کاهش قدرت خانوادهها در تامین هزینههای آموزشی
جعفر موسوی در ادامه این مصاحبه خاطر نشان ساخت که هرچند میل و ارزشگذاری خانوادهها نسبت به آموزش بهویژه در میان اقشار سنتی و شهری هنوز بالا است، اما در عمل توان مالی و امکان عملی فرستادن کودک به مکتب شدیدا کاهش یافته است.
او تصریح کرد: «خانوادههاییکه قبلا با امید و سرمایه محدود فرزندانش را ثبتنام میکردند، اکنون اولویتهای روزمره معیشت(نان، دارو و مسکن) را مقدم میشمارند و در نتیجه، نرخ ترک تحصیل، غیبت و کاهش ثبتنام افزایش یافته است.»
این آموزگار با اشاره به ممنوعیت آموزش دختران بیان داشت که وضعیت به طرز تاسفبار وخیم است، میلیونها دختر از سطوح مهمی از آموزش محروم شدهاند و بازگرداندن آنها به مسیر آموزشی نیازمند اصلاحات سیاسی و فرهنگی، به علاوه حمایتهای مالی و محلی است.
آقای موسوی اضافه کرد: «این محرومیت سیستماتیک نه تنها حقوق انسانی را نقض میکند، بلکه سرمایه انسانی و اقتصادی کشور را برای نسلها تضعیف میکند. سازمانهای بینالمللی بارها هشدار دادهاند که محرومیت دختران از آموزش پیامدهای بلندت، زیانبار بر سلامت اقتصاد خانوادهها و امنیت اجتماعی خواهد داشت.»
وضعیت شکننده اقتصادی مکاتب خصوصی
او در خصوص وضعیت مالی مکاتب خصوصی گفت که به طور کلی وضعیت مالی مکاتب طی چهار سال اخیر به شدت شکننده و ناپایدار شده است؛ از جمله کاهش فیس(هزینه ثبتنام دانشآموزان) افزایش هزینههای عملیاتی، تاخیر یا عدم پرداختن حقوق معلمان و ریسک تهدید توسط نهادهای محلی از عوامل اصلی هستند و در برخی گزارشها، حتی تعطیلی یا ادغام مکاتب ذکر شده است.
جعفر موسوی ابراز نگرانی کرد که اجرای سیاستها و مقررات محدودکننده به خصوص علیه دختران و معلمان زن و نیز گزارشهای محلی از فشارها یا باجگیریهاییکه هزینه عملیات مکاتب خصوصی را بالا برده و امنیت فعالیتشان را تهدید میکند. این عامل در کابل که مرکز تمرکز بسیاری از مکاتب خصوصی است، اثر تشدیدکننده دارد.
وی در بخش پایانی این مصاحبه تصریح کرد که انگیزه دانشآموزان و خانوادهها به دلیل عدم آینده روشن برای تحصیل دختران و پسران، به شدت افت کرده و این امر، به سرعت به شاخصهای کمی مانند غیبت و ترک تحصیل تبدیل میشود.
آموزگاران ولایت بلخ برای ارایه آموزش معیاری به فرزندان خانوادههای مستضعف بسیج شدهاند
